طاها

رسالت حوزه‌های علمیه در تداوم راه و آرمان‌های رهبر شهید، حضرت آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای (ره)، فراتر از کارکردهای سنتیِ تعلیم و تربیت دینی است. این رسالت، نقشه‌راهی جامع برای تحقق اهداف تمدنی انقلاب اسلامی ترسیم می‌کند که در اندیشه‌ی ایشان به عنوان یکی از محوری‌ترین ارکان بقا و تعالی نظام، تبیین شده است.

🎯 محورهای اصلی رسالت حوزه‌ها

۱. جهاد تبیین؛ واجبی فوری و همگانی
رهبر شهید، «جهاد تبیین» را به عنوان یک فریضه‌ی قطعی و فوری برای مقابله با هجمه‌ی سنگین دشمن مطرح کردند. در این نگاه، حوزه‌ها و طلاب به عنوان خواص و تأثیرگذاران جامعه، وظیفه دارند با روشنگری علمی و تحقیقی، به خنثی‌سازی جنگ شناختی و تحریف‌های دشمن بپردازند. این رسالت، تداوم همان مسیر تبیین‌گری انبیا و اولیای الهی است که رهبر شهید بر آن تأکید داشتند.

۲. تحقق بیانیه‌ی گام دوم انقلاب
بیانیه‌ی گام دوم، منشور راهبردی ایشان برای دومین مرحله‌ی خودسازی، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی است. حوزه‌های علمیه نقش اصلی را در تبیین و تحقق این بیانیه بر عهده دارند. این رسالت، نیازمند آن است که حوزه با نگاه به آینده، نقشه‌ی راه تکامل انقلاب به سمت تمدن نوین اسلامی را تسهیل کند.

۳. ترسیم و فرهنگ‌سازی تمدن نوین اسلامی
از منظر رهبر شهید، مهم‌ترین وظیفه‌ی حوزه، «بلاغ مبین» است که از برترین مصادیق آن، ترسیم خطوط اصلی و فرعی تمدن نوین اسلامی و تبیین و ترویج آن در جامعه است. این به معنای حرکت از یک نهاد صرفاً آموزشی به سمت یک حوزه‌ی پیشرو و سرآمد است که نوآور، پاسخگوی مسائل نوپدید و دارای روحیه‌ی پیشرفت و مجاهدت باشد. در این مسیر، فقه باید با گسترش میدان دید و نوآوری در استنباط، احکام مسائل مستحدثه را مشخص کند و فلسفه‌ی اسلامی، امتداد اجتماعی خود را ترسیم نماید.

💎 الزامات تحقق رسالت

برای ایفای این نقش خطیر، حوزه‌ها نیازمند تحول اساسی هستند. رهبر شهید بر آشنایی حوزه با یافته‌های روز جهان و همکاری با دانشگاه به عنوان ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تأکید داشتند. همچنین، حفظ هویت انقلابی و پرورش طلاب مهذّب و مجاهد از دیگر الزامات تحقق یک حوزه‌ی تراز انقلاب اسلامی است.

در نهایت، رسالت حوزه‌ها در این برهه، چیزی جز حفظ امانت ولایت و تداوم مکتب شهید خامنه‌ای نیست؛ مکتبی که در آن، علم، دین و سیاست در مسیر تحقق جامع‌ترین آرمان انسانی، یعنی تمدن نوین اسلامی، به هم پیوند می‌خورند.

مفهوم «جهاد تبیین» که امروز به عنوان یک فریضه‌ی قطعی و فوری در ادبیات انقلاب اسلامی شناخته می‌شود، ابداع و احیای رهبر شهید، آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای است. اگرچه ریشه‌های این واژه به سخنرانی‌های ایشان در سال‌های پیشین بازمی‌گردد， اما این مفهوم در آذر ماه ۱۴۰۰ به شکلی گسترده و راهبردی مطرح و به یکی از کلیدواژه‌های اصلی گفتمان انقلاب تبدیل شد.

🔍 تعریف و چیستی جهاد تبیین

«جهاد تبیین» در نگاه رهبر شهید، به معنای روشنگریِ فعالانه، علمی و تحقیقی برای مقابله با هجمه‌ی سنگین دشمن است. «جهاد» در اینجا ناظر به یک تلاش و مجاهدت همه‌جانبه است و «تبیین» به معنای زدودن غبار تحریف، بدفهمی و دروغ‌پردازی از حقایق است. به عبارت دیگر، این مفهوم، جنگی تمام‌عیار در میدان رسانه و اندیشه است که با ابزار «زبان و قلم» در برابر جنگ روانی و تحریف‌های دشمن به کار گرفته می‌شود.

⚔️ ضرورت و اهمیت از نگاه رهبر شهید

رهبر شهید، «جهاد تبیین» را نه یک انتخاب، که یک فریضه‌ی واجب و فوری برای همگان دانستند. ایشان با اشاره به جنگ تمام‌عيار رسانه‌ای دشمن علیه حقایق انقلاب، تبیین را مهم‌ترین عرصه‌ی جهاد معرفی کردند. در این نگاه، وظیفه‌ی خواص (نخبگان و تأثیرگذاران) این است که با صراحت و شجاعت، به خنثی‌سازی تردیدافکنی و شبهه‌آفرینی دشمن بپردازند.

📜 الگوها و مصادیق در بیان ایشان

ایشان برای روشن شدن این مفهوم، به الگوهای والایی اشاره کردند:

· رجل مؤمن سوره‌ی یاسین: ایشان از مرد مؤمنی در سوره یاسین یاد می‌کنند که با شجاعت و صراحت، مردم را به راه حق فرا خواند و ایمان خود را آشکارا اعلام کرد: «اِنّی آمَنتُ بِرَبِّکُم فَاسمَعون».
· حضرت فاطمه زهرا (س): از منظر ایشان، یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های حضرت زهرا، «جهاد تبیین» ایشان است. خطبه‌های غرّای آن حضرت، مصداق کامل روشنگری در سخت‌ترین شرایط تاریخی است.

🧠 محورهای اصلی و اهداف راهبردی

هدف از این جهاد، فراتر از یک واکنش مقطعی است و اهداف راهبردی زیر را دنبال می‌کند:

· خنثی‌سازی جنگ شناختی: مقابله با تلاش دشمن برای تحریف واقعیت‌ها و ایجاد یأس و تردید در جامعه.
· استمرار راه انبیا: ادامه‌ی همان مسیر تبیین‌گری که انبیا و اولیای الهی برای روشنگری مردم در پیش داشتند.
· پاسداشت دستاوردهای انقلاب: جلوگیری از وارونه‌نمایی حقایق انقلاب اسلامی و دستاوردهای عظیم آن.

💎 جمع‌بندی

«جهاد تبیین» در اندیشه‌ی رهبر شهید، فراخوانی برای یک بیداری و مجاهدت همگانی در عرصه‌ی اندیشه و رسانه است. این مفهوم، تداوم همان روحیه‌ی استقلال‌طلبی و مقاومت در برابر سلطه‌ی فکری دشمنان است که ایشان در سراسر دوران پربرکت مدیریت خود بر آن تأکید داشتند. این میراث گران‌قدر، امروز به عنوان یک وظیفه‌ی واجب بر دوش آگاهان و دلسوزان این مرزوبوم نهاده شده است.

حضرت آیت‌الله العظمی سید علی حسینی خامنه‌ای (ره) در ۲۹ فروردین ماه سال ۱۳۱۸ هجری شمسی، در شهر مقدس مشهد، در خانواده‌ای مذهبی و علمی دیده به جهان گشودند. پدرشان آیت‌الله سید جواد حسینی خامنه‌ای از علمای برجسته خراسان و مادرشان بانویی پارسا و اهل عبادت بود که نقش مؤثری در تربیت نخستین سال‌های حیات ایشان داشتند. از کودکی، استعداد سرشار و هوش مثال‌زدنی ایشان موجب شد تا تحصیلات حوزوی را در سنین بسیار پایین آغاز کنند و در محضر بزرگانی همچون آیت‌الله میلانی، آیت‌الله بروجردی و امام خمینی (ره) به درجه رفیع اجتهاد نائل آیند. ایشان نه تنها در فقه و اصول به تبحر رسیدند، بلکه در فلسفه، عرفان و ادبیات فارسی و عربی نیز صاحب نظرانی کم‌نظیر بودند و از همان دوران جوانی، به تدریس سطوح عالی حوزه و نگارش آثار ارزشمند علمی مشغول شدند.

پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، آیت‌الله خامنه‌ای از چهره‌های شاخص و مؤثر مبارزات علیه رژیم ستم‌شاهی پهلوی به شمار می‌رفتند. ایشان با سخنرانی‌های آتشین، نوشته‌های روشنگرانه و حضور مستمر در صحنه‌های اجتماعی، افکار عمومی را نسبت به ماهیت استبدادی و وابسته رژیم آگاه می‌ساختند. این فعالیت‌های گسترده، بارها ایشان را به زندان‌های رژیم و تبعید به مناطق محروم کشاند، با این حال هرگز از مسیر مبارزه دست برنداشتند و شکنجه‌ها و فشارها را با صبر و استقامتی تحسین‌برانگیز تحمل کردند. پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در بهمن ۱۳۵۷، ایشان به عنوان یکی از اعضای کلیدی شورای انقلاب، مسئولیت‌های حساس و سرنوشت‌سازی را بر عهده گرفتند؛ از جمله امامت جمعه تهران، نمایندگی مجلس خبرگان، فرماندهی نیروهای بسیج و سپس ریاست جمهوری در دو دوره متوالی (۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸). در این دوران پرچالش که همزمان با جنگ تحمیلی و بازسازی کشور بود، کارنامه درخشانی از مدیریت جهادی و تدبیر عقلانی به جای گذاشتند.

از سال ۱۳۶۸ و با انتخاب ایشان به عنوان رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران، دوران جدیدی از حکمرانی آغاز شد که تا آخرین لحظات حیات پربرکتشان ادامه یافت. سیره مدیریتی ایشان همواره بر چهار رکن اساسی استوار بود: استقلال‌طلبی در سیاست خارجی و عدم وابستگی به قدرت‌های سلطه‌گر، عدالت‌محوری در توزیع امکانات و مبارزه با فساد، مردم‌داری واقعی با سفرهای استانی و ارتباط بی‌واسطه با اقشار مختلف، و مقاومت هوشمندانه در برابر زورگویی و تحریم‌های ظالمانه. ایشان با تکیه بر عقلانیت انقلابی و بصیرت دینی، الگویی از حکمرانی متعهد، خستگی‌ناپذیر و آینده‌نگر را به جهانیان نشان دادند و در این مسیر، بیانیه‌های راهبردی همچون «گام دوم انقلاب» را برای ترسیم چشم‌انداز تمدنی ایران اسلامی صادر کردند. تأکید ایشان بر جوان‌گرایی، علم‌محوری، تولید دانش‌بنیان و وحدت ملی، از جمله میراث‌های ماندگار این دوران است.

ایشان تا آخرین نفس، در مسیر خدمت به اسلام، قرآن و ملت شریف ایران پایدار ماندند و با شهادتی مظلومانه در ۹ اسفند ۱۴۰۴، برگ زرین دیگری بر تاریخ انقلاب افزودند. روح مطهرشان شاد و راه پرافتخارشان ادامه‌دار باد.

پذیرش و چاپ بیست و هفتمین مقاله زندگانی با عنوان: «جهاد و ضرورت تمدن اسلامی در بسط جبهه حق» در ویژه نامه جنگ رمضان و مقاومت (دوفصلنامه جستارهای قرآنی حدیثی)

پذیرش و چاپ بیست و ششمین مقاله زندگانی با عنوان: «حکم فقهی ازدواج با اسیر زن کافر در فقه امامیه» در ویژه دوفصلنامه فقه و سبک زندگی اسلامی